Een decennium zonder StaatGeschreven: de terugblik

Door Erik Drenth, Jaap Marinus en Alain Verheij / 19 maart 2026 12:00

Vandaag is het tien jaar geleden dat we stopten met ons weblog StaatGeschreven. Drie jonge theologen zijn nu schrijver met een oeuvre, predikant en schoolbestuurder. Speciaal voor de gelegenheid hebben we een nieuw blogje geschreven waarin we terugkijken op SG en de jaren die inmiddels verstreken zijn.

Alain – binnenkort verschijnt zijn vijfde boek

Het is een vreselijk cliché, maar ik ben in de afgelopen tien jaar omarmd door de gevestigde orde waar wij ons als twintigers tegen afzetten. Als relibloggers waren we brutale uitdagers van de traditionele christelijke media. Tegenwoordig schrijf ik in hun bladen, zit ik in hun podcasts, spreek ik in hun kerken. Dat is mijn werk geworden en ik geniet er elke dag van.

Heb ik de ideologische strijd opgegeven, ben ik een vermoeide oude man geworden? Niet helemaal. Volgens mij zijn veel van de agendapunten van StaatGeschreven inmiddels overgenomen door het mainstream christendom. Twijfelend en zoekend geloven? Hartstikke salonfähig geworden. Vandaag de dag vraagt EO Visie mij om essays te schrijven over de vraag waarom bidden soms niet lukt. Waarom we vaak zo weinig merken van de opstanding die we met Pasen vieren. Volgens mij heeft StaatGeschreven mede de weg gebaand voor zulke open en eerlijke reflecties op het geloof, dat nu eenmaal zelden een triomfmars is.

Inclusief, liefdevol en tolerant

Ooit begon StaatGeschreven als een discussieplatform van de ‘orthodoxe’ Jaap versus de ‘vrijzinnige’ Erik. In de loop der tijd zag je Jaap steeds meer naar Erik toe schuiven. De wereldwijde kerk (en ook de Nederlandse) beweegt juist de andere kant op. Vrijzinnigheid sterft een beetje uit en overal waar het geloof groeit, is dat een conservatievere variant. Ik hoop zelf dat er altijd een gezonde vrijzinnigheid zal blijven bestaan, waar vastgelopen of gekwetste mensen uit conservatieve geloofskringen terecht kunnen. Zelf probeer ik daar onderdeel van te zijn, ook al heb ik niks met de term ‘vrijzinnig’. Boven alles hoop ik misschien wel dat de nieuwe orthodoxie inclusief, liefdevol en tolerant zal zijn.

Met dat laatste gaat het niet best. StaatGeschreven was óók een broodnodige hofnar. Als een idiote voorganger zich misdroeg, trokken wij onze mond open. Als het geloof nare, beschadigende kanten had, legden wij de vinger op de zere plek. Als Jezus voor het karretje van een machtswellustige beweging werd gespannen, gooiden wij met eieren en tomaten.

Jonge tiktoktheologen

In het jaar dat wij stopten, boekte het MAGA-christendom enorm succes in Amerika. Af en toe proberen de sterk gepolitiseerde evangelicals ook in ons land weer voet aan de grond te krijgen. Reli-influencers roepen de raarste dingen en schetsen voor een jong publiek een dubieus beeld van het christelijk geloof. Zij verdienen een nieuwe tegenstem. Mensen die het werkethos hebben van Staat Geschreven (want Jaap en Erik bouwden en vulden deze website in hun vrije tijd, zonder er geld aan te verdienen, naast werk en studie). Elke dag met scherp kunnen schieten waar dat nodig is. Maar dan niet meer in blogvorm. Bloggen is voor millennials. De tijd is gekomen voor jonge tiktoktheologen met informatieve, dappere en relevante reels. Waar blijven jullie?!

Jaap - preekt de zaal vol in de Parkstraatgemeente in Arnhem

Het is geen geheim dat ik dominee ben geworden. Een beetje tegen wil en dank. In de voetsporen van mijn vader, maar dan op de brede en niet op de smalle weg, haha. StaatGeschreven begon ik als de orthodoxe schrijver, maar steeds vaker moest ik eerlijk tegen mijzelf bekennen dat ik het meer eens was met mijn vrijzinnige collega (Erik), dan met mijzelf. Met die constatering kon ik niet meer met mijzelf door één deur en heb ik een tijd getwijfeld of ik nog wel gelovig was. Het voelde hypocriet om voor orthodox door te gaan en woorden over het geloof in Jezus op te schrijven waar ik zelf niet meer in geloofde.

Maar weet je wie er ook wars was van hypocrisie? Juist. Jezus, die man uit die Bijbel die ik zo lang zo verkeerd had gelezen en geïnterpreteerd. De eerlijke bekentenis (weer tegen mijzelf) dat mijn kennen tekortschiet en mijn profeteren beperkt, resulteert in een genuanceerder lezen van oude teksten.

Inspiratie voor hier en nu

Mijn interpretatie zegt toch vaak meer over mijzelf dan over de tekst. Sterker nog, er bestaat volgens Paul Ricoeur zelfs de kans dat wij als lezers, 2000 jaar later - beter begrijpen wat de schrijvers bedoelden dan zij. Allemaal aanwijzingen om vooral niet te denken dat je snapt en begrijpt wat mensen honderden of duizenden jaren geleden aan het papier hebben toevertrouwd en er vooral je inspiratie vandaan te halen voor het hier-en-nu.

De hoogtepunten van StaatGeschreven waren voor mij de missies naar de manifestaties van dominante en vaak charismatische witte mannen. Het bezoeken van gebedsgenezingsdiensten van Jan Zijlstra, het over knorrende en sissende mensen heen stappen bij Trinity van Mattheus van der Steen in de Schuilplaats in Ede en het bezoeken van testosteronbommenmagneet De Vierde Musketier (wat stiekem bedoeld was om latente homoseksualiteit wat in te tomen), waren niet zo geweldig geweest als we daarna niet een gedetailleerd verslag in geuren en kleuren en zonder fantasie (de werkelijkheid was vaak verrassend onwerkelijk) op ons weblog konden uitstallen.

Sektarische setting

Pas na het stoppen van ons mooie weblog kwamen de verhalen van trouwe lezers die door ons schrijven waren gaan inzien dat ze in een waanzinnig sektarische setting waren terechtgekomen. We kunnen alleen maar bidden en hopen dat we met onze bijdragen mensen zelf weer hebben laten nadenken, in plaats van de charismatische voorgangers op het podium. Wat dat betreft blijft er werk aan de winkel en was ons werk nog lang niet klaar.

De bijzonder dominante witte mannen blijven opstaan, dure auto’s kopen en onmogelijke claims van genezing en welvaart uitspreken. Deze mannen zijn niets zonder hun volgers, maar mensen lijken toch de wanhopige behoefte aan houvast en duidelijkheid te blijven hebben. Ik kan alleen maar hopen dat het voor iedere volgeling een fase is, en dat ze na zo min mogelijk pijn en teleurstellingen, gewoon bij de vrijzinnigheid terechtkomen. Van harte welkom in de Parkstraatgemeente in Arnhem!

Erik - bestuurt scholen in Friesland

De laatste jaren van StaatGeschreven was ik al wethouder. Dat was soms best een keurslijf. Als politicus wilde ik soms te voorzichtig zijn. Dat leidde tot minder scherpe stukjes. Dat deed ik dan stiekem soms onder de naam van iemand anders, maar het grootste plezier was er daarmee wel vanaf. Met de opkomst van de politicus Erik Drenth ging de blogger ten onder.

Na tien jaar wethouderschap ben ik tegenwoordig bestuurder van een groep scholen. Dat maakt dat ik geen actief theoloog meer ben. Het is wel een functie waarin ik mijn maatschappelijke betrokkenheid kan vertalen naar mijn werk. Dat maakt het voor mij zinvol.

Durf en lef

Als ik terugdenk aan StaatGeschreven, denk ik met het meeste plezier terug aan de keren dat we nieuws durfden opschrijven. Dat leverde op wijlen Twitter bergen kritiek op. Terugkijkend vind ik nog steeds dat het goed is dat we dat deden.

We schreven destijds over een charismatische voorganger die vreemd was gegaan met een vrouw in zijn gemeente. Is dat nieuws? Is dat privé? We dachten daar serieus over na en discussieerden er ook over. Wij vonden het relevant, want de man schreef vrome boekjes over het huwelijk en (het belangrijkste): de vrouw in kwestie en haar man verdwenen voetstoots van de website van de kerk. Het is een patroon dat vaak zichtbaar is, ook in de kerk: in zo’n geval betaalt de vrouw de prijs. Daarom kaartten we het aan. Tegenwoordig is daar meer aandacht voor dan destijds. Misschien hadden mainstream media het anno 2026 wel opgeschreven, omdat het verhaal groter is dan het verdrietige incident dat inderdaad overal gebeurt en op zich geen nieuws is.

Terras in Amersfoort

Om bovenstaande reden ben ik ook blij dat het archief van StaatGeschreven offline is. We hadden de drive van jonge honden die op de deur van het establishment beuken. Daar kan ik met een glimlach aan terugdenken, maar het leven is doorgegaan. Daar blikken we nog steeds jaarlijks op terug, op een terras in Amersfoort. Ook voor een nieuwe generatie hoop ik dat er nieuwe jonge mensen op blijven staan die de status quo aan de orde durven stellen. Ga ervoor!