Het befaamde Bijbelboek over seks behandelen we vandaag. In de geschiedenis is Hooglied onderwerp geweest van debat. Hoe past een gedichtenbundel met een flinke dosis erotiek in de Bijbel? Laat dat maar aan ons over. Geen gekunstel, maar eerlijk, en recht voor zijn raap. Hooglied gaat gewoon over liefde en seks. Punt.
Hooglied 2:4-7 “Hij brengt mij in het wijnhuis, boven mij zijn vaandel van liefde. Verkwik me met rozijnen, verfris me met appels, want ik ben ziek van liefde. Mijn hoofd rust op zijn linkerarm, met zijn rechterarm omhelst hij mij. Meisjes van Jeruzalem, ik bezweer je bij de gazellen, bij de hinden op het veld: wek de liefde niet, laat haar niet ontwaken voordat zij het wil.”
24Gewauwel
Theologen wereldwijd hebben hun best gedaan om aan Hooglied een mooie religieuze uitleg te geven, wegens ernstige cognitieve dissonantie. Een liefdesgedicht met een erotisch sausje in de Bijbel? Dat moét wel symbool staan voor één of ander goddelijk plan. “Dit is Gods boodschap voor de wereld.” Gewauwel. “Christus is de bruidegom, de gemeente de bruid”. Onzin. Hooglied is wat het is: een dialoog over liefde, mét erotiek.
Is het daarmee meteen raar dat zo’n gedicht in een religieus boek als de Bijbel verschijnt, wat alle inspanningen om een soort verborgen boodschap in dit boek te ontdekken suggereren? Dat denk ik niet. De liefde voor een ander mens en religie hebben een enorme overeenkomst, want aan de bron van beide ligt de diepe afhankelijkheid van ieder mens.
Ziek van liefde
De tekst van vandaag beschrijft de woorden van een vrouw, die zegt ‘ziek van liefde’ te zijn. Dat is de meeste mensen weleens overkomen. Verliefdheid maakt je afhankelijk van een ander, soms meer dan je zelf wilt. Ga je een serieuze relatie aan, dan wordt die afhankelijkheid steeds groter: geestelijk, lichamelijk en financieel. Vandaag kun je je gelukkig wanen. Als morgen je partner zou vertrekken, kom je erachter hoe afhankelijk je bent.
Die afhankelijkheid geldt niet alleen in de liefde. Een vreselijke boodschap kan ieder moment een einde maken aan je waan van autonomie. Geloof begint volgens mij niet bij het al dan niet bestaan van God, maar bij het besef van volledige afhankelijkheid. Een diepere religieuze laag in Hooglied is helemaal niet nodig. Als je liefde snapt, snap je wat geloven is.
6Seksueel
Graag zou ik Erik op zijn sodemieter geven en met een paar overduidelijke teksten komen waaruit blijkt dat Hooglied wel degelijk over Christus en zijn gemeente gaat. Of, zoals veel joodse exegeten poogden, dat dit Bijbelboek over de liefde tussen Jahweh en Israël gaat. Helaas, dat kan ik niet. Die interpretaties lijken eerder als doel te hebben het overduidelijke seksuele karakter van de gedichten weg te moffelen.
Als ik deze tekst lees, dan zie ik de kleffe stelletjes voor me. De vaak jonge mensen die elkaar zitten te knuffelen en te zoenen in de trein. Kan ik ze ongelijk geven? Nee, want als het goed is is iedereen in zijn of haar leven weleens 'ziek van de liefde'. Toch hoef ik niet mee te 'genieten' en ga ik op zo'n moment liever ergens anders zitten.
Salomo
Het Bijbelboek Hooglied heb ik nooit hoog in het vaandel gehad. In geen enkele fase van mijn leven heb ik genoten van de teksten. Ook nu heb ik een aantal gedichten gelezen, maar het raakt geen enkele snaar. Ik herken stijlfiguren. Misschien vind ik dat nog wel het mooiste.
Nee, doe mij maar Spreuken en Prediker. Teksten waar je wat aan hebt. Een lang relaas over twee verliefden, of over twee mannen die strijden om één vrouw. Tja, waar gaat Hooglied eigenlijk over? Het is niet uit te sluiten dat deze gedichten niet door Salomo zijn geschreven, maar over deze wijze koning gaan. Het kan ook een lofzang zijn voor één van zijn bruiloften. Ook een hoorspel behoort tot de mogelijkheden. Een soort musical. Laat ik daar nou toevallig ook nét niet van houden.
Het spijt me, maar ik vind dat jullie beiden iets over het hoofd zien. Wat ik ooit gehoord heb (helaas weet ik niet meer waar en wanneer) is dat Joodse mannen pas als ze 35 jaar oud zijn Hooglied mogen bestuderen. Daarvoor kunnen ze alleen het sexuele zien. Dat is wel degelijk ook een goede, juiste interpretatie, maar om het als een verlangen naar God te zien, moet je het sexuele goed kennen en pas daarna kun je ook het mystieke zien. Ook christelijke mystici hebben de relatie met God/Jezus sexueel omschreven. Jullie zijn misschien nog wat te jong? Een oudere dame.
Eric heeft helemaal gelijk, Hooglied gaat gewoon over liefde, de hartstochtelijke, erotische liefde. Wat doet zo’n boek in de Bijbel? Sex, erotiek, dat behoort tot het rijk der hartstochten, of om het rooms-katholiek uit te drukken: sex, erotiek behoort tot de natuur en niet tot de bovennatuur, de ‘natuur’ van de priester en de leviet. Voor kerkelijke hoogwaardigheidsbekleders is dit ver beneden hun stand, want natuur, ook al is die door God geschapen, is toch minderwaardig? In het Nieuw-Jeruzalem kan daarvoor geen plaats zijn. Jaap, hoe kom je zo rooms-katholiek?
Pingback: Hooglied gaat over liefde en seks, of…? « vangodenenmensen
@ Hannah,
Dat Joodse mannen Hooglied pas mochten bestuderen als ze ouder waren is een veel latere ontwikkeling, nadat het boek al lang als canoniek is aanvaard. Daar kun je dus geen conclusies uit trekken.
De liederen van Hooglied vieren een seksualiteit en lichamelijkheid die past bij een geloof in God als Schepper, niet alleen van een geestelijke, maar ook een fysieke wereld, en dat zonder een kunstmatige scheiding tussen die twee. Dat gelovigen door de eeuwen de neiging hadden dit boek te vergeestelijken is m.i. eerder het gevolg van een dualistisch wereldbeeld dat vanuit de Griekse filosofie zowel het Joodse als Christelijke denken heeft getekend.