De ark van Johan Huibers

De doden krijgen tweede kans

Het zal iedereen die wel eens een geloofsbelijdenis heeft gehoord bekend in de oren klinken: de ‘nederdaling ter helle’. In het paasverhaal is het slechts een voetnoot, maar in de theologie van de eerste Petrus-brief is de reis die Jezus volgens velen op stille zaterdag maakte van groot belang. Vandaag een deel uit deze brief:

1 Petrus 3:18-20 “Ook Christus immers heeft, terwijl hij zelf rechtvaardig was, geleden voor de zonden van onrechtvaardigen, voor eens en altijd, om u zo bij God te brengen. Naar het lichaam werd hij gedood maar naar de geest tot leven gewekt. Hij is naar de geesten gegaan die gevangenzaten, om dit alles te verkondigen aan hen die ten tijde van Noach weigerden te gehoorzamen, toen God geduldig wachtte en de ark gebouwd werd. In de ark werden slechts enkele mensen, acht in totaal, van de watervloed gered.”

Jaap

Alverzoening

Is Jezus naar de hel of naar het dodenrijk geweest om de mensen die God in de tijd van Noach ombracht het evangelie te vertellen? Zijn die mensen dan uit die verblijfplaats gered? Waar zijn ze dan heen getransporteerd en waarom die ongelovigen wel en de ongelovigen nu niet meer? Of staat in deze tekst een argument voor de alverzoening?

Vragen waar, op basis van deze tekst menig discussie is en wordt gevoerd. Fantaseren over de onzichtbare werkelijkheid blijft leuk. Toch zit er in deze tekst meer realiteit dan je op het eerste gezicht zou denken. Het gaat niet over alverzoening, maar over het lijden.

Martelaar

Het vers voor het gedeelte van vandaag zegt dat het beter is te lijden omdat je goed doet, dan omdat je kwaad doet. Het is een vraagstuk die bij iedereen wel een keer te binnen schiet: waarom overkomt mij dit? Met de slechte mensen lijkt het altijd goed te gaan. Als God bestaat, waarom laat Hij dit dan toe?

De troost die je uit deze tekst kunt halen, is dat Jezus ultiem rechtvaardig leefde, en de martelaarsdood stierf. Hij weet als geen ander wat lijden is. De mensen in de tijd van Noach geloofden niet dat er een vloed zou komen en zijn gestorven. Jezus is naar ze terug gegaan om ze de goede boodschap vertellen. Ben jij zoals deze ongelovigen? Of was deze man uit Nazareth misschien toch niet zomaar iemand?

Erik

Preek

Leuk gepreekt van Jaap. Kan hij zo de preekstoel mee op in de gemiddelde evangelische kerk. Hij haalt de tekst van vandaag naar de mens van 2011 toe, en eindigt met een appellerende vraag. Veel dominees doen dat. Helaas vertroebelt zo de complexe culturele achtergrond van de tekst van vandaag. Voor het moderne publiek zou het beter zijn voor het begrip van de tekst om die uit te leggen, dan met het zoveelste vrome praatje te komen.

Het Nieuwe Testament is ontstaan bij het samenkomen van de joodse en de Griekse cultuur. Veel joden spraken de taal van de Grieken, en waren beïnvloed door hun cultuur. Bovendien was de vroege kerk een gemengd Grieks-joodse club. Het is soms moeilijk te achterhalen hoe die vermenging precies zat, omdat de mix niet overal hetzelfde was. Toch is op basis van deze tekst best iets over culturele veranderingen in de tijd van het Nieuwe Testament te zeggen.

Smeltkroes in actie

De scheiding tussen lichaam en geest in deze tekst is onmiskenbaar Grieks, en ook de nederdaling naar de hel is dat. Een beetje Griekse held bezocht op zijn triomftocht de onderwereld. De manier waarop die hier afgeschilderd wordt, als een plek waar geesten gevangen zitten, heeft parallellen in de heidense visie op de Hades. Wordt Jezus hier neergezet als Griekse held? Ja, en nee.

Want in die Hades zitten niet de arme heidense zielen, maar degenen die het joodse verhaal van de zondvloed niet overleefd hebben. De eerste Petrus-brief, vrijwel zeker niet geschreven door dé Petrus, zoekt zo aansluiting bij vergriekste joden. Wat je hier ziet is een culturele smeltkroes in actie. Pas als je dat ziet, kun je beginnen met de uitleg van deze tekst.

Reacties

  1. John zegt

    Het is dat ik moet kiezen en met het inhoudsloze stukje van Erik helemaal niets kan, maar Jaap zou met deze preek van 1 minuut echt de kansel niet opkomen in onze evangelische kerk.

    Jammer dat Erik zich beperkt tot wat oppervlakkig geleuter over cultuur, want daardoor komt er helemaal geen antwoord op de stelling. Dat de scheiding tussen lichaam en geest iets typisch Grieks is, slaat natuurlijk nergens op, want dit kom je in het Oude Testament ook al tegen.

    Al moet ik zeggen dat ik ook bij Jaap een scherp en onderbouwd “ja” of “nee” mis. Wel ben ik met hem eens dat deze tekst geen basis biedt voor alverzoening, want het gaat duidelijk om een gebeurtenis die samenhangt met de taak van Jezus die Hij vervulde bij Zijn kruisiging. De overledenen onder het Oude Verbond kregen ook toegang tot het Nieuwe Verbond. Wij hebben dat, dus die keuze is niet meer van toepassing. Mensen kunnen nu voor hun dood kiezen. Een keuze na de dood is dus niet langer nodig.

    Kies daarom heden wie je dienen wilt …

  2. Libbe zegt

    In de bijbel staat niet te lezen dat de Heer “ter helle nedergedaald” is, dit is een uitvinding van de opstellers van de “geloofsbelijdenis”. Jaap, ik dacht dat je het beter zou (kunnen) weten.

  3. Richard zegt

    Ben het eens met John. Ik vind eigenlijk dat jullie opnieuw een stukje moeten schrijven, mannen! Hier komt geen goede mening naar voren. John is wat duidelijker hierin, dus als ik dan toch moet stemmen, kies ik voor Jaap noch Erik. Vind het verhaal van John onsamenhangend en van Erik een beetje kort door de bocht. Om de griekse mensen te overtuigen doet Jezus een “Herculesje” door nog even de hel te passeren. Neh, kan hier niet zo veel mee.

  4. zegt

    Ook ik heb niet gestemd. Beide heren verzuimen om een goede verklaring van de tekst te geven maar proberen onze aandacht af te leiden door over bijzaken te praten.
    Ik geloof niet alleen in God, maar ook dat Hij in zijn Woord de waarheid laat kennen. Als er staat dat Christus naar de geesten van de gevangenen uit de tijd van Noach is gegaan om aan hen bekend te maken, dan is dat zo. In 1 Petrus 4:6 zie je dan ook dat zij hierdoor de kans hebben gekregen om bij God in de geest te kunnen leven. Feitelijk kregen die mensen dus een tweede kans. Of die tweede kans er nog zal zijn voor de mensen die later gestorven zijn of sterven, dat wordt hier niet bekend gemaakt. Het is veiliger om daar maar niet van uit te gaan.

  5. Richard zegt

    @Menno Manheim Sinds wanneer is uitleg van dit soort bijbelteksten ‘veilig’? Nu doe je hetzelfde als Jaap en Erik door het woord ‘veilig’ te gebruiken. Feit is dat er niets staat over mensen die leefden na Noach, dus we kunnen gezellig welles-nietes gaan spelen, maar als je letterlijk gelooft wat er in de bijbel staat, kan je moeilijk ‘veilige’ uitspraken doen over dingen die niet in de bijbel staan….

  6. Ger Dik zegt

    In deze tekst zit een heel belangrijke boodschap die beide heren over het hoofd zien. In de gebruikte stijlfiguur is het deel ‘hen die ten tijde van Noach weigerden te gehoorzamen’ een als voorbeeld bedoelde verbijzondering van ‘geesten gegaan die gevangen zaten’. Wat we leren is dat het aanbod van Jezus voor eens en voor altijd geldig is, ook voorbij de grens van de dood (!) Het aanbod is bestemd voor de onrechtvaardigen, omdat hun zonden door Jezus’ lijden geabsorbeerd zijn. Betekent dit alverzoening? Nee, het is een aanbod dat aangenomen kan worden maar ook geweigerd.

  7. Ger Dik zegt

    Voor Erik: Wanneer leer je nou eens af de deur van je hart dicht te slaan. Voordat je de Heilige Geest de kans geeft tot jou te spreken kom jij onmiddelijk met jouw rationele ijzeren gordijn. Al die kritisch-culturele argumenten zijn interessant, maar zeggen alleen iets over de buitekant van het woord. En wat is je winst? Dat je je geloofwaardigheid overeind houdt bij je intellectuele vrienden? Zie je dan niet hoe jongens zoals jij in de evangeliën wordt uitgebeeld? (O nee, maar dat is redactieproduct samengesteld-uitbronnen-concilie etc.) Voel je wat ik bedoel?

    Natuurlijk ben jij de slimste van de twee! Maar als die God van Jaap nu toevallig wel blijkt te bestaan, heb jij helemaal niets aan je slimmigheid, maar Jaap wel aan het feit dat hij zich overgegeven heeft aan Jezus.

  8. Dennis zegt

    @ Erik: Ik respecteer je kritische blik op teksten uit de bijbel, vragen stellen en verschillende invalshoeken meenemen, voordat je een tekst uitlegt. Maar je antwoord schiet m.i. zeer tekort omdat je je er van afmaakt met een verwijzing naar griekse cultuur. Je laat onbeantwoord hoe de grieken aan hun leer over de hades komen. Ik stel dat de Petrusbrief-schrijver zijn bron over het bestaan van de geesten in de gevangenis beantwoord door de volgende 2 punten: 1. Wat hij zegt is niet slechts een herformulering van het zondvloed verhaal uit Genesis. Daarin staat namelijk niks over geesten en gevangenis, oftewel, Genesis was niet zijn bron. 2. In de tweede Petrusbrief citeert hij letterlijk uit het boek Henoch, de overgrootvader van Noah. Dit geschrift verteld uitvoerig over (gevallen) engelen, het dodenrijk en de komende zondvloed. Ook in het boek Judas wordt hieruit geciteerd, en concludeer ik dat dit geschrift bekend en gezaghebbend werd gezien door schrijvers van NT-brieven. Is Jaaps antwoord wellicht alleen geschikt voor de preekstoel, jouw bijdrage is zowel voor een gemeente alsook voor een theologische analyse ontoereikend m.i.

  9. Dennis zegt

    @ Jaap: Waarom begint Petrus opeens over geesten in de gevangenis en over Noah? Wat hebben die met het lijden van Jezus en ons te maken?
    Met een opmerking ben ik het niet eens: Het gaat niet over alverzoening zeg je. En als het daar nu eens wel over gaat? Verklaard dat niet waarom Petrus uitlegt dat er zelfs aan de doden het evangelie verkondigd is? Dat God door Jezus iedereen met Zichzelf verzoend heeft, ongeacht in welke tijd en onder welk verbond men leeft/leefde? Als dat zo is namelijk zou je kunnen spreken van heel goed nieuws! :-) 2.Kor5,18+19 En dit alles is uit God, Die ons met Zichzelf verzoend heeft door Jezus Christus, en ons de bediening van de verzoening gegeven heeft. God was het namelijk Die in Christus de wereld met Zichzelf verzoende, en aan hen hun overtredingen niet toerekende;
    Ik stel dat “de wereld” in het vers hierboven verwijst naar iedere ziel die ooit leefde/leeft.
    Slotopmerking: Omdat Jezus predikte aan de geesten, geeft dit aan dat deze boodschap nog wel aangenomen moet worden! Ik bedoel dus niet te zeggen dat iedereen nu gered is, want zo wordt alverzoening vaak uitgelegd.

  10. Dennis zegt

    @ Ger: Ja,ik denk dat jij en ik op dezelfde lijn zitten over waarom Petrus Noah en de geesten aanvoert. Ik geef je gelijk dat mijn intepretatie van alverzoening niet de gebruikelijke is,vandaar ook mijn slotopmerking ter verduidelijking. De interpretatiekeuze die Jaap stelde was lijden of alverzoening,ik meen dat het gaat over (al)verzoening,iig vanuit Gods perspectief.

  11. Johan zegt

    Volgens wat-is-waarheid.info is de alverzoeningsleer complete onzin, maar volgens goedbericht.nl niet. Wie heeft er gelijk? Zeggen jullie het maar?

  12. Ger Dik zegt

    Het grappige van sommige theologische stellingnames is dat men a.h.w. God wil voorschrijven hoe Hij dient te reageren. De stellingnames voor en tegen alverzoening zijn hiervan typische voorbeelden.

    Men kan dan altijd wel iets uit de Bijbel aanvoeren om het eigen gelijk te bewijzen. Zelf ga ik ervan uit dat de Bijbel getuigt van een werkelijkheid die te groot en te veelomvattend is om door menselijke verstand begrepen te worden. Niettemin is de essentie, namelijk wat van ons verwacht wordt in dit leven, in een zin samen te vatten.

    Soms kan God ons door de Heilige Geest een stukje van Zijn werkelijkheid openbaren. Maar het grote plaatje past gewoonweg niet in een mensenhoofd. Zo kunnen twee dingen, die vanuit ons mensen gezien haaks op elkaar staan, bij God tegelijkertijd waar zijn.

  13. Johan zegt

    Zonder de Heilige Geest is het onmogelijk om de bijbel te begrijpen is mij altijd verteld.

    Volgens mij hebben ze allebei de Heilige Geest ontvangen denk ik. Waarom maakt die geest ze dan niet duidelijk dat ze het fout of goed hebben, vraag ik me dan af.

    Als ik zou geloven (ik ben atheist) dan zou ik kiezen voor alverzoening, want ik kan niet geloven in een god die mensen voor altijd straft in een hel, omdat ze niet in hem geloven.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>