Harry Kuitert, tegelijkertijd de éminence grise én enfant terrible van de Nederlandse theologie, heeft een nieuw boek geschreven, “Alles behalve kennis”. De emeritus professor wordt volgende maand 87, maar blijkt nog steeds met zijn tijd mee te kunnen, al is niet iedereen dat met mij eens. Uit de titel van het boek blijkt al, dat degenen die menen dat Kuitert gedateerd is, ernaast zitten.
De presentatie van het boek van de bejaarde theoloog leidde tot de nodige gesprekken op Twitter, waarbij meerdere van mijn generatiegenoten (ik ben nog steeds twintiger), meldden dat Kuitert voor hen weinig betekende. De ideeën van de ex-predikant zouden gedateerd zijn. Ook voor mij betekende Kuitert weinig. Ooit was ik het faliekant met hem oneens, en toen dat niet meer het geval was, waren het anderen die inspireerden. Dat betekent echter niet dat de geboren Fries die in Zeeland dominee werd gedateerd is.
Vrijzinnigheid
Het is waar, de tijd waarin de oud-hoogleraar de Nederlandse kerk in vrijzinnigheid voorop ging, ligt achter ons. De deconstructie van het dogmatisch christendom in Nederland was hard nodig. Het geloof in ‘Grote Woorden’ is voor velen in duigen gevallen. Of, om de woorden van Boele Ytsma te gebruiken: de Kathedraal van Zeker Weten is ingestort. Voorgoed, vrees ik. Desondanks bleef religie.
Waar moet je verder zonder grote woorden over God, zonder zeker weten? Ik zeg: bij ervaring. Wie door kennis denkt geloof te vinden, zit op een dood spoor. Sterker nog: ik ben ervan overtuigd dat gelovigen die alleen op hun verstand varen, in het atheïsme hun haven zullen vinden. Ik zie om mij heen dat meer jonge (ex-)gelovigen op zoek zijn naar ervaring, maar dan zonder de grote woorden, graag.
Verbeelding
Dan zegt Kuitert: alles behalve kennis. Geloof is verbeelding. Dat sluit volgens mij beter bij de problemen van postmoderne jongeren aan dan de criticasters van Kuitert willen toegeven. Ervaring is de bron van geloof, maar (helaas) ook strikt persoonlijk. ‘Helaas’ staat tussen haakjes, want het geldt alleen voor sommigen. Geloof dat gebaseerd is op ervaring, maakt het mij onmogelijk om normatief over jouw geloof te praten. Daar kan ik prima mee leven, maar gaat niet iedereen gemakkelijk af.
Leren leven met de afwezigheid van grote woorden en treden op niet eerder begane paden. Dat zijn de uitdagingen van de toekomst, niet de problemen van het verleden. Kennis helpt de theologie, maar dat zegt niets over je persoonlijke geloof. Dat is zó 2011. Als je het zo bekijkt, is Kuitert niet gedateerd. Hij kan zelfs nog jaren mee.
Ha Erik,
Leuke blog. Ik denk dat je deels gelijk hebt. De gereformeerde traditie van voor de oorlog, waar Kuitert mee afrekent, was wel heel zeker van de waarheid. En daarna ineens heel onzeker.
Aan de andere kant blijft de claim van het christelijk geloof dat het op zintuiglijk waarneembare feiten gebaseerd is. Als je dat ontkent, dan stel je terecht dat je vrijzinnig bent. Maar presenteer dat relativisme dan niet als “de waarheid”. Dan spreek je jezelf tegen.
Laaf je aan de wijsheid van deze man.
Ik moet zeggen dat ik het met het algemeen betwijfeld christelijk geloof meer eens was dan ik had gehoopt. Bij zo’n groot theoloog vallen jongens als Hendrikse. Stuntelaars blijken het. Opvallend genoeg hebben ook orthodoxe theologen als Bram van de Beek groot respect voor deze man. In zijn boek ”’van Kant tot Kuitert en verder” spreekt hij met groot ontzag voor Kuitert. Terecht. De man was zijn tijd altijd ver voor. ben benieuwd of dat nog zo is.
Nee denksels. Weer een fout. Nu moet het zijn ” Bij zo’n groot theoloog vallen jongens als Hendrikse in het niet”. Excuses! ik zal het de volgende keer beter doorlezen (a)
Ja, Kuitert gaat met zijn tijd mee. De tijd waarin de Bijbel door steeds meer mensen niet wordt erkend als de openbaring van God. De tijd waarin Gods Woord teruggebracht wordt tot slechts een onbetrouwbare geschiedschrijving en waarin geloven nog slechts menselijke interpretatie is. Het is triest om te lezen hoe de schrijver van dit artikel, die het ooit faliekant oneens was met Kuitert, zo gekrompen is in zijn geloof. Geloof zonder plek voor God en zonder zeker weten. Wat een waanzin. Het geloof nu is een vaste grond van de dingen die men hoopt, en een bewijs van de zaken die men niet ziet. (Heb 11:1)
@ Menno
Wat blaat jij nou over ‘de schrijver van dit artikel en “gekrompen zijn in zijn geloof” en “Geloof zonder plek voor God”, met jouw oordeel: wat een waanzin’.
Wellicht heeft God de schrijver van dit artikel wel Zijn openbaring gegeven … en weet jij daar heel toevallig niks van af. Dat zou nog eens triest zijn!
Inderdaad.
Het geloof nu is een vaste grond van de dingen die men hoopt, en een bewijs van de zaken die men niet ziet. (Heb 11:1) Ik snapte dat ook niet tot ik op 3 januari 1980 mijn hart open zette en toen gebeurde het. Het is nooit meer over gegaan.
Het woord van Kuitert gaat voorbij, maar het woord van God blijft tot in eeuwigheid. Waarop bouwen wij?
De theologie van Harry Kuitert is hetzelfde lijkt nog het meets als de borsten van Pamela Anderson: Een enorm bedrog maar toch hele volkstammen die zich er blind op blijven
staren.
[correctie]
De theologie van Harry Kuitert lijkt nog het meest op de voorgevel van Pamela Anderson: Een enorm bedrog maar toch zijn er hele volkstammen die zich er blind op blijven staren.
Het woord van God bestaat niet. Het is gewoon mensenwerk. Laat dat nu toch eens doordringen. De bijbel is ook niet op de fax uit de hemel gekomen.
Het is gedrocht van een boek zoals er wel meer van zijn (o.a. koran en Thora)
Ik categoriseer deze geschriften altijd als “de bijbel en andere sprookjes”. Denk nu niet dat ik de inhoud niet ken: ik ben ermee opgevoed en erdoor vergiftigd.
Kuitert schreef, eens te meer, een wereldboek
De bijbel wordt pas een gedrocht als je teksten uit hun verband haalt en die gebruikt om je eigen agenda te promoten. Bedoel je dat als je schrijft ‘vergiftigd’?
Interessante reactie van iemand die zelf maar net het stadium van het met rooie oortjes van het Hooglied lijkt te zijn ontstegen.
En wat, als ik vragen mag, zou dan “mijn agenda” moeten zijn ?
En waarin ziet U de verbanden die U kennelijk in “Gods woord” aanwezig veronderstelt.
Mijns inziens is het hele boek mensenwerk en zijn het interpretaties, somtijds knap bij elkaar gefantaseerd, bij andere gelegenheden leuk overgenomen uit andere mythen en sages.
In de handen van de verkeerde personen en instanties kan het puur gif zijn.
Ik bedoel daar opvoeders en kerken mee; ik spreek hier uit eerste hand en ervaring.
Waarom deze stelligheid van mijn kant ?, na jaren van iets wat met enige ironie “geestelijke mishandeling” zou kunnen noemen heb ik “het juk afgeworpen” en zijn mij “de schellen van de ogen gevallen”.
Ik geloof niet in de of een kerk, of enig ander door de mens verzonnen instituut, en al zeker niet als die kerkelijke instituten met allerlei regels de zaken naar hun hand proberen te zetten, ja zelfs zaken af willen dwingen.
Ik geloof verder niet in de bijbel en daaruit voortvloeiende verhalen en teksten.
Waarom dan niet ? Om de simpele reden dat iets niet meer waar wordt alleen krachtens het feit dat het zo vaak wordt herhaald. Een 0 zal nooit een 1 zijn, alleen omdat een iemand dat ooit zei, omdat vervolgens miljoenen/miljarden mensen dat overnamen.
Als U bovenstaande wilt zien als “mijn agenda” dan
vergeef het ik het U op voorhand en heb er vrede mee.
Hallo NoSir
‘Je’ was in de algemene zin bedoeld. Het slaat niet op ‘NoSir’, maar op ‘men’. En nu nog een keertje lezen en niet zo boos doen! (En ik moet me eens wat directer uitdrukken)
Mijn punt is dat inderdaad dat de bijbel in de handen van de verkeerde personen en instanties kan het puur gif zijn. Men voorziet hun eigen agenda van een heilige en absolute saus, om daarmee de medemens emotioneel te chanteren. Ik denk dat dit nu de gevreesde zonde tegen de Heilige Geest, want het gevolg van zulk gedrag is dat u (NoSir) een heel naar gevoel hebt over het geloof. Ik kan me na zulke ervaringen heel goed voorstellen dat u alles wilt aangrijpen om te geloven dat er helemaal maar dan ook helemaal niets van waar is.
En b.t.w. over Hooglied. Wat ik er mooi van vind is dat er toen dus kennelijk ook al mannen waren die gek op borsten waren. Zoals een naburig boek zegt ‘Er is niets nieuw onder de zon’. (Maar liever wel echte)
Ha fijn , een medestander op een onverwacht moment, een broeder in het kwaad, een onbekeerde medereiziger naar de eeuwigheid. Welk een onvermoede vreugde. Ik moet toegeven dat ik een weinig gepikeerd was en mitsdien mijn pen iets dieper in venijn doopte.
Voor het overige is van willen aangrijpen niet zo zeer sprake. Meer een zich gaandeweg steeds persistenter manifesterende overtuiging.
OK, die overtuiging wordt natuurlijk wel onderhouden en gevoed door de Maarten’s, Klaassen en Harry’s van deze wereld.
Onlangs had ik een uitwisseling met een theologe, die mij wilde helpen; nadat ze mijn uitlatingen als zwartgallig had ervaren en me wilde opbeuren.
Ik heb haar het volgende geschreven:
….
Waarom heb ik zo’n diepe haat en wantrouwen tegen kerken, gemeenten, sjoels, moskee’n, tempels en wat dies meer zij ?
Wat jij als eenling en idealiste zegt, kan ik van je aannemen. Ik geloof dat je het meent. En dat er een hoog waarheidsgehalte voor jou in besloten ligt.
Maar niet zodra zet je enkele van jouw soort van goedwillenden bij elkaar dan ontstaat er heisa.
Regelzucht, regeldwang, elkaar de maat nemen, vliegen afvangen, haarkloverijen, afsplitsingen, enz. Dit proces kan 5 weken duren of vijfhonderd jaar.
Daarenboven pretendeert men “God en/of de kerk/gemeente/moskee te dienen”, maar eigenbelang prevaleert.
Het maakt niet uit of je daarbij kijkt naar de RK kerk of de gereformeerden of voor mijn part de moskee. Op enig moment krijgt de regel- en bedilzucht de overhand.
…
Hopend hiermede iets
van mijn aversie te hebben kunnen duiden, herhaal ik:
Kuitert schreef een wereldboek.
Met de vriendelijke groeten.