“Wij gaan God groot maken” zegt Karel met een lichte grijns. Zulke grote woorden krijg ik niet (meer) uit mijn mond en dat begrijpt de groep. Samen met organisatoren Karel Smouter en Inger van Nes en deelnemers Marianne Borgdorff, Marjolijn de Waal, Martijn Horsman, Myriam Braakhuis en Victor van Heusden zit ik in retraitecentrum ‘De Spil’ in Giessenburg.
We delen onze persoonlijke geloofsverhalen en zoeken raakvlakken en verschillen. Vier dagen lang denken we na over een zogenaamde ‘kleine theologie’ die moet gaan omschrijven wat wij geloven en hoe de kerk daarop zou kunnen aansluiten. We zijn op de Contrast Campus naar aanleiding van de #contrastnacht. Tijdens deze retraite worden we op verschillende dagdelen bijgestaan door Eddy Reefhuis, predikant van de Oude Kerk in Amsterdam, schrijver Reinier Sonneveld en bijzonder hoogleraar kerkplanting en -vernieuwing Stefan Paas.
Twijfel maar aan Jezus
Zoals sommigen van de vaste lezers van dit blog wel weten, twijfel ik aan alles. Dit wordt door velen om mij heen niet begrepen. De atheïst snapt niet dat ik dan toch kan geloven, de christen vindt het maar vreemd dat ik op veel vragen geen ‘zeker weten’ antwoord kan geven. In de retraiteweek was geen waardeoordeel. Martijn zei het heel treffend: “Als we dan een groep twijfelaars zijn, laten we dan in ieder geval met z’n allen aan Jezus twijfelen. Dan zijn we tenminste een gemeenschap die twijfelt aan Jezus.” Als je het dan allemaal niet meer zeker weet, laat de samenbindende factor dan alsnog Jezus zijn.
Bij het vallen van het woord ‘praisedienst’ verslikt één van de aanwezigen zich bijna in haar thee. We lachen er met z’n allen hartelijk om. Wat christenen ongeloofwaardig maakt lijken we wel helder te hebben. De vraag is nu: hoe moet het dan wel? Wat is voor ons essentieel voor de christelijke gemeenschap?
Aanvaard jezelf, accepteer anderen
Acceptatie was het kernwoord dat ik heb gekozen als onmisbaar voor de ‘kleine theologie’. Deze keuze mocht ik aan Inger uitleggen. Het was bijzonder dat juist Inger het woord ‘aanvaarding’ koos. Voor ons was het helder: de christelijke gemeenschap moet vooral aanvaarding en acceptatie, van jezelf en van anderen, hoog in het vaandel hebben.
In de auto terug naar huis ervaar ik een nieuw soort rust en vernieuwde wijsheid. Ik hoef God niet volledig uit te pluizen. Ik hoef niet alle verklaringen en antwoorden te hebben omtrent de persoon Jezus. Ik mag mijzelf laten kennen door God, en kan de wil hem te kennen loslaten. Inger kwam met een citaat dat dit gevoel prachtig omschrijft:
“De woestijn is een woestijn zolang je eraan poogt te ontsnappen. Op het ogenblik dat je hem aanvaardt, wordt hij een paradijs.” Thomas Merton
Dust
Het nummer ‘Beautiful Things’ van Gungor klinkt uit mijn speakers en staat op repeat. Hoewel het lied door de schrijver waarschijnlijk anders bedoeld is, omschrijft het voor mij prachtig de pijn en uitzichtloosheid in de woestijn, waar het leven ontstaat:
Hier had ik graag bij willen zijn! Krijgt het een vervolg, in bijeenkomst of pamflet of groepsuitbreiding of…?
Of was dit eenmalig hobbyisme? ;)
@Harmke later dit najaar zullen de plannen van Karel en Inger worden gepresenteerd inclusief een film. Houd Staat Geschreven in de gaten voor de ontwikkelingen.
Wow.
Wat een eerlijke & mooie blog! Herkenbaar ook. Bedankt voor het delen! :)
Mooi om te lezen Jaap! Eerlijk en kwetsbaar is ook mijn indruk bij het lezen.
We kwamen hierop omdat ik naar de medewerkersbijeenkomst van De Spil was geweest en zo stuit ik op een eerlijk relaas van je over vragen en twijfels over het christelijk geloof. Herkenbaar voor mij en volgens mij ook herkenbaar bij veel anderen.
Leuk ook om zoveel bekende namen tegen te komen van mensen die hebben meegedacht. Marianne Borgdorff was gisteren ook bij de medewerkersdag van De Spil em met Reinier en Martijn heb ik hier ook wel eens van gedachten gewisseld.
Grappig ook dat jullie het begrip “kleine theologie” gebruikten. Dat doet mij natuurlijk denken aan “zwakke theologie” de term die ik hiervoor heb gekozen. De term “zwak denken” komt van de filosoof Gianni Vattimo. Een filosoof die vanuit het postmodernisme op zoek is gegaan naar nieuwe wegen om te kunnen geloven.
Aanvaard jezelf en accepteer anderen klinkt voor mij nog erg post-modern. Het is een mooi begin om verder te kijken. Aanvaardig kan ook nog best bedreigend zijn wanneer je te maken hebt met een grote soms wat forcerende theologie of traditie. Dit vraagt om iets waardoor ik het kan aanvaarden. Het relativistische/deconstructivistische antwoord van het postmodernisme klinkt mij daarin wat te ferm. Aanvaard jezelf en accepteer anderen kan immers worden doorgetrokken in een “zwakke” kijk op jezelf, op je mede-christenen en op de christelijke traditie. Voor mij betekent dit, dat ik deze traditie ook als christelijke “traditie” kan accepteren en dat mijn
mede-christenen ook een plek krijgen in dit verhaal. Dit heb ik op mijn blog ooit wat ludiek “neo-trads” genoemd. Zo wordt het een breed en elkaar aanvullend geheel zonder dat we op de ander hoeven te lijken. We zijn misschien niet verbonden met de dingen waarin we altijd hebben gedacht dat we verbonden zijn. Zoals praiseliedjes ;-)
Zo worden we uitgedaagd om dieper te graven om onze verbinding helder te krijgen. En dan heeft Martijn Horsman wel een goed punt te pakken. We hebben iets met Jezus. Of we nu verbonden zijn met “twijfel” aan Jezus lijkt me ook weer voor iedereen verschillend. Het zou een boeiende hypothese zijn om hierin de liefde tot Jezus of de liefde van Jezus te verkennen. De liefde is veelal een zaak van vertrouwen en daarin is twijfel ook heel normaal.
Dat heb ik namelijk zelf ontdekt. Ik heb iets met liefde en in het bijzonder de naastenliefde. Door dit centraal te stellen is er weer een wereld voor mij opengegaan en heb ik een nieuwe weg gevonden om als christen verder te gaan. Vanuit deze liefde die direct iets over relatie zegt groeit er openheid en acceptatie. Maar ook liefde voor waarachtigheid. Het relatiewoord voor waarheid. Volgens mij kan theologie tegenwoordig niet meer zonder spiritualiteit worden gezien. Zo kan waarheid niet langer meer zonder waarachtigheid is mijn indruk. Het postmodernisme daagt ons hiertoe uit.
In deze persoonlijke spiritualiteit kunnen we weer ontdekken wat ons met Jezus bind en kunnen we ons zo weer wortelen in ons geloof. Dit hoeft niet persé dezelfde wortels te zijn als anderen of als vroeger. Vattimo noemt dit proces een persoonlijke herinterpretatie. Paulus noemt dit proces in Efeze 3:14 in zijn gebed “geworteld en gegrondvest blijven in de liefde”. Paulus geeft dan ook het vervolgproces aan vanaf vers 18. “Dan zult u in staat zijn met alle heiligen de lengte hoogte breedte etc. kunnen begrijpen, ja de liefde van Christus kennen die alle kennis te boven gaat, opdat u zult volstromen met Gods volkomenheid.”
Voor mij betekende dit een nieuwe verbinding met de wortels van mijn geloof die lagen in een ervaring met Jezus en een verwantschap (op punten =) met de christelijke traditie. Zo kon ik het geheel als aanvullend accepteren en mijn plek daarin weer terugvinden. Hierin was geen dominantie meer of prescriptief geloof van anderen in inhoud en vorm. Dit was voor mij verzwakt geraakt, zodat ik het kon accepteren.
Goed… er valt nog meer over te zeggen. Misschien kan ik dan verwijzen naar mijn blog. Maar ik besef dat ik daar soms wat ontoegankelijk schrijf. Ik hoop dat dit niet een vraaggesprek in de weg zal staan.
Maar mooi dat jullie met kundige mensen een gesprek zijn begonnen over een “kleine theologie”. Het klinkt mij allemaal als muziek in de oren. Ik hoop dat dit iets wordt wat breed gedeeld kan worden en waarbij meerderen kunnen aanhaken. Zoals ik Efeze 3:18 door Paulus wordt gebeden.
Ik hou het in de gaten! =)
vriendelijke groet!
ps. erg mooi ook het Gungorliedje. Ik heb de indruk dat zij in hun teksten wat meer ruimte geven aan deze kant van geloven. Dat kan ik erg waarderen. Het helpt me ook om weer te geloven in christelijke liedjes.