Twitter leent zich bij uitstek voor discussies, ook als je van tevoren al weet dat je er nooit uit zult komen. Tom Mikkers, landelijk secretaris van het Remonstrantse broederschap en Ruben Hadders, uitgever, ondernemer en huisvriend van Goedgelovig, besloten het over de Waarheid te hebben. Het leverde een bijzondere discussie op, die tot nadenken zet. De conversatie heb ik onderaan dit artikel voor je neergezet.
De discussie tussen Mikkers en Hadders begon naar aanleiding van kritiek op de Nacht van de Theologie, georgainseerd door Mikkers, waar de meest spraakmakende theoloog van het jaar werd gekozen. Hadders sloot zich aan bij de smakeloze relkatholieken van Catholica, en stelde dat het moet gaan over de kwaliteit van de theologie, wat de uitgever gelijkstelt met de Waarheid, met een hoofdletter.
Afgedaan
Voor mij heeft de Waarheid afgedaan. Ik heb het dan niet per se over een religieuze waarheid, maar over het concept waarheid in het algemeen. In de praktijk blijkt hetgeen een persoon voor waar houdt vooral uit perceptie te bestaan. Theologie reduceren tot een zoektocht naar waarheid maakt van theologie een onmogelijke missie, die slechts tot desillusie leidt als de gevonden waarheid weer op de helling moet. Theologie moet voor mij gaan over zinzoeken en inspiratie. Dit zeggen de kemphanen erover:
Serieus? Wil je nu écht dat ik die hele discussie ga lezen? Mijn hemel…
@M kom op, zoveel tekst is het niet ;-)
Nou veel stof tot nadenken geeft het wat mij betreft niet, ik zie alleen twee mensen die elkaar van elkanders overtuiging proberen te overtuigen terwijl het een onderwerp betreft waarvan geen van beide het bewijs kunnen leveren en het puur om giswerk gaat.
De kans dat er een schepper bestaat is net zo aanwezig als de kans dat er geen schepper is.
Je kan de feiten dan liever willen negeren en ellenlange discussies willen voeren, maar dat kan je tot aan je dood blijven doen gezien je dan pas achter de waarheid zal komen…
Tot die tijd is alles mogelijk, alleen zal de mensheid beperkt in zijn kunnen blijven doordat het overgrote deel zich alleen maar doodstaart op die ene mogelijkheid die ze vanaf hun geboorte hebben meegekregen van hun omgeving en niet verder durven kijken.
Je kan niet zeggen dat waarheid niet bestaat omdat je dan een hoop ellende met waarheidsclaims krijgt.
En wat is het punt van een discussie als er geen waarheid bestaat?
@Dj Je zegt het al: giswerk, dus van een absolute waarheid kan geen sprake zijn
@Thomas er is onderscheid tussen empirische waarheid, die te toetsen is, en subjectieve waarheden op het gebied van bijvoorbeeld religie en politiek. Een discussie op deze gebieden is een uitwisseling van overtuigingen. Het kan goed zijn om dat te doen, maar de waarheid zelf is subjectief en dus persoonllijk. Jouw waarheid hoeft de mijne niet te zien, maar dat maakt een gesprek niet onmogelijk. Je kunt toch geinteresseerd zijn in elkaars waarheden?
@Erik Drenth ik geloof niet dat dé waarheid per definitie subjectief/persoonlijk is (zoals jij zonet stelde). ‘Dat is jouw waarheid’ is echt typisch iets van onze tijd, waarin alles maar waar mag zijn, als het voor de ander als waar wordt ervaren. Tegelijkertijd zal ik niet ontkennen dat een waarheidsclaim onmogelijk is om te maken, want pretenderen dat juist jij degene bent die volledig zicht heeft op de waarheid getuigt wel van veel arrogantie.
Het is wellicht wat traditioneel, maar ik geloof dat we de waarheid prima kunnen verbinden met Christus Zelf, die pretendeert De Waarheid te zijn. Hoe meer wij dus van Jezus zien, hoe meer wij de waarheid zullen zien. Alleen jammer dat ons kennen van Jezus ook weer beperkt blijft…
In het hier en nu is m.i. absolute waarheid dan ook niet te vinden.
@Esther: Jij geeft een goed voorbeeld van een persoonlijke overtuiging.
Het leuke is, ik zou persoonlijk precies hetzelfde kunnen zeggen als jij, maar denk dat als we verder gaan praten we toch wel tegen aanzienlijke verschillen tussen onze opvattingen zullen aanlopen.
Zo ben ik ervan overtuigd dat Jezus ons de waarheid simpelweg in handen geeft maar ben ik het weer absoluut niet eens met het beeld en de uitleg wat de bijbel over Jezus geeft. ;)
Zo kunnen we wel bezig blijven.
Het gaat erom dat zodra iemand ten tijde van een discussie het moeilijk begint te krijgen, men de discussie naar zich toe wil trekken door bijvoorbeeld in te spelen op angstgevoelens.
Doen dictatoren ook, als je het niet met ze eens bent dan wijzen ze je op de eventuele aanwezigheid van consequenties.
Het is een buitengewoon zwakke manier om jezelf zo met andere mensen bezig te houden, de mensheid pikt het ook niet langer, kijk maar naar het midden oosten.
Wat ik geloof is voor mij persoonlijk en zo zou het voor iedereen moeten zijn.
Als je dus in iets anders gelooft dan ik, dan is dat geen reden voor mij om anders tegen een ander aan te kijken of ze een bepaalde stempel te moeten geven.
Zolang hetgeen waar ik de meeste uitleg van krijg aansluit bij mijn persoonlijke gevoel vind ik het prima, wat een ander denkt of daar van vind is voor mij in zoverre niet belangrijk…
@ Erik
Ik denk dat je de begrippen waarheid en overtuiging door elkaar haalt. Religieuze en politieke waarheden, zoals jij ze noemt, zijn simpelweg overtuigingen. Het enige wat je doet is die begrippen annexeren in je definitie van waarheid. Ik denk dat dat een verkeerd gebruik is van begrippen.
Daarnaast is het christelijk geloof een historisch geloof, geënt op historische gegevens zoals de opstanding en de schepping van de aarde. Het christendom doet bepaalde claims over gebeurtenissen en processen in de geschiedenis. Dat hoort strikt gezien bij empirische waarheid. Mijn overtuiging is dat deze christelijke waarheidsclaims kloppen. Het christelijk geloof is dus niet mijn waarheid, maar mijn overtuiging. En over die overtuiging valt prima te discussiëren.
Ik vind het verkeerd gebruik van dit soort termen problematisch omdat je allerlei feiten kan gaan ontkennen door te stellen dat het slechts ”een waarheid” is. En dan denk ik even aan de historiciteit van bijvoorbeeld de holocaust of andere vreselijke gebeurtenissen. Het lijkt me daarom van het grootste belang de waarheid te blijven verstaan als een vaststaand feit.
Het hele punt van al die vreselijke gebeurtenissen met waarheidsclaims was omdat mensen de begrippen waarheid en overtuiging door elkaar heen gooiden. Ze waren zich er niet van bewust dat hun overtuigingen wel eens niet konden stroken met de waarheid. Daar moeten we ons van bewust blijven. Probleem hier is vaak dat het kan leiden tot een gebrek aan bezieling.
Theo Maassen zei er ooit dit over:
”Als
Jezus nu zou terug komen op aarde en zijn boodschap zou verkondigen, dan zou iedereen tegen hem zeggen: tja, dat is jouw mening.”
@Esther Ik denk dat jouw reactie een goede aanzet is voor een zoektocht naar een common ground voor orthodoxe en vrijzinnige christenen. Als je zegt dat he zelf geen absolute waarheidsclaims kunt maken, en het dus maar bij Jezus houdt, zit je dicht bij: de waarheid is subjectief, dus ik moet het van geloof en liefde hebben.
@Thomas Ik denk niet dat ik ze door elkaar haal, mijn hele punt is dat ze hetzelfde zijn in religieuze context. Ik ben niet met je eens dat het christendom gebaseerd is op bepaalde claims over gebeurtenissen. Christendom is gebaseerd op geloof, overtuiging en inspiratie. Als geloof alleen ‘ik neem aan dat X’ inhield zou het zeer marginaal en leeg zijn.
@ Erik
Ja, dan zul je moeten kijken naar hoe breed je de term Christendom wilt verstaan. Je zegt dat het Christendom geloof is (waarin?), overtuiging (waarvan?) en inspiratie (waarvan?). Als je me die vragen kunt beantwoorden zonder je te baseren op een veronderstelde waarheid, dan heb je me. Je moet die begrippen inhoud geven om ze iets te laten betekenen.
En ik neem x natuurlijk niet ´zomaar´ aan. Ik neem x aan op grond van. En zo’n aanname kan heel erg veel betekenen. Marginaal is die aanname soms, hij hangt nog wel eens aan een zijden draadje, maar leeg is ze in ieder geval niet. Deze aanname is een voortdurende bron van inspiratie van waaruit ik leef.