Het is Goede Vrijdag. Welke tekst kunnen we dan anders kiezen, dan die over de kruisiging van Jezus. Vandaag bespreken we de allerlaatste momenten van Jezus, vlak voordat hij sterft aan het kruis. We zoomen daarbij in op de betekenis die het lijden van Christus tot op de dag van vandaag heeft. Erik geeft de voorzet, Jaap reageert.
Mattheus 27:45-48 Rond het middaguur viel er duisternis over het hele land, die drie uur aanhield. Aan het einde daarvan, in het negende uur, gaf Jezus een schreeuw en riep luid: ‘Eli, Eli, lema sabachtani?’ Dat wil zeggen: ‘Mijn God, mijn God, waarom hebt u mij verlaten?’ Toen de omstanders dat hoorden, zeiden enkelen van hen: ‘Hij roept om Elia!’ Meteen kwam er uit hun midden iemand toegesneld die een spons pakte en in zure wijn doopte. Hij stak de spons op een stok en probeerde hem te laten drinken.
4Kruisje
Als je mijn huis uit gaat, hangt er boven de deur volgens katholieke traditie een kruisje, met Jezus eraan. Een aardig overblijfsel uit de tijd dat mijn vrouw in Antwerpen woonde. Daar hing een crucifix die bij het huis hoort. Ik kreeg er laatst commentaar op. "Jezus hoort niet aan dat kruis. Hij is opgestaan." Hij hangt er nog steeds. Bewust, want de kruisiging spreekt meer tot mijn verbeelding dan de opstanding.
Het gaat me dan niet om de gruwelijke details, waar een film als The Passion op inzoomt. Je hoort christenen wel eens zeggen dat Jezus de vreselijkste marteldood is gestorven die er bestaat. Als je dat denkt, moet je eens opzoeken hoe Balthasar Gerards geëxecuteerd is na de moord op Willem van Oranje. Het gaat mij om de symboliek. Ik vind het lijden van Jezus passen bij de wereld waarin we leven. Dagelijks lijden mensen - en als je vandaag niet lijdt, kan dat morgen alsnog het geval zijn (dus geniet van het leven).
Verlaten
Nooit is Jezus meer mens dan in de passage die hierboven is beschreven. Hij voelt zich zelfs door God verlaten. Opmerkelijk, voor iemand van wie beweerd wordt dat hij God zelf is. In het lijden aan het kruis komt Jezus dichtbij de lijdende mens van 2011. Hij nadert slachtoffers van tsunami's, aardbevingen en huiselijk geweld, maar ook degenen die lijden in kleine dingen. Verdriet om het eind van een relatie, bijvoorbeeld. Mensen die lijden kunnen zich in Jezus herkennen, zelfs als ze zich van God verlaten voelen. Dat mag, en dat mag je ook uitspreken. Jezus doet het ook.
Christus gaat de mens zo voor in het lijden van de dood, een lot dat iedereen zal treffen. De Bijbel zegt dat hij wist dat zijn eind nabij was, maar hij liet zich er niet door van de wijs brengen. Jezus probeert in de korte tijd die hij heeft zijn volgelingen een boodschap mee te geven, zonder zich van slag te laten brengen door de naderende situatie. Ik hoop dat ik dat voorbeeld kan volgen, tegen de tijd dat mijn einde nadert.
14Katholiek
Mel Gibson heeft de film: 'The Passion of the Christ' gemaakt volgens katholieke traditie. De eerste keer dat ik deze film zag, was ik denk ik een jaar of 20. Het enige wat mij daarvan is bijgebleven is die gekke Satan en het doek wat Jezus op zijn gezicht krijgt. Dat laatste is een overlevering van de katholieken, waar Mel er ook één van is. De tweede keer dat ik de film keek, was op het Flevo Festival, 3 jaar geleden. Halverwege de film, liep ik even de deur uit, want de martelingen stonden nog op mijn netvlies van de vorige keer.
Erik zegt dat het hem meer gaat om de symboliek van de kruisiging. In de vorige alinea kun je zien, dat ook ik het niet zo heb op de bloederige details, waar de serie Spartacus nog een puntje aan kan zuigen. Nee, laat mij het maar lezen. Hoewel ik heel visueel ben ingesteld, en dus liever een film kijk dan een boek lees, is dat met de Bijbel anders. Alle pogingen om de Bijbel in beeld te brengen, zijn m.i. mislukt. Alleen door het lezen van het Bijbelverhaal van Jezus' sterven en alles wat daaraan vooraf ging, krijg ik kippenvel.
Pasen
En dan lees ik Eriks betoog over de lijdende mens. Een mooi stuk, omdat Erik eerlijk en oprecht is in zijn mening. Aan de ene kant is het heel Bijbels, want: wij hebben geen Hogepriester die niet met ons kan meevoelen. Juist omdat Jezus hier op aarde tot de dood toe verzocht is geweest, kan Hij met ons mee lijden.
Hiermee ga ik denk ik ook meteen een stap verder dan Erik. Ik geloof namelijk, dat Jezus met ons mede lijdt, nu, in de hemel. Als Hogepriester bij de Vader. Jezus, die Zijn eigen leven heeft gegeven, zoals de hogepriester in het Oude Testament één keer per jaar een offer moest brengen voor de zonden van het volk Israël. Een onbevlekt lammetje, zoals Jezus Christus geofferd werd aan het kruis, zonder zonde. Dat is Pasen.
Heel mooi. Als ik mijn visie op het lijden zou geven, dan zou ik zeggen dat de mensen die het niet ondergaan het meeste last van het lijden hebben. Als ik naar het verhaal van Job kijk (dat niet over het lijden gaat, maar over God, maar dat wel interessante inzichten in het lijden kan geven) meen ik dat niet Job leed, maar de vrienden en de vrouw van Job. En Job leed met hen mee. Job had namelijk alleen maar pijn en verdriet, de anderen moesten leven met de pijn en het verdriet van Job. Job leed met hen mee.
God lijdt met ons mee. Maar toen Jezus aan het kruis hing kon er volgens mij niemand werkelijk met hem meelijden. Ze begrepen hem niet, zoals velen hem nog altijd niet begrijpen. Jezus hing daar alleen.
En zeker, mensen huilden om hem, zijn moeder en leerlingen (geen idee waarom zijn vader in het verhaal niet voorkomt, was hij erbij of niet?), maar ze leefden in een totaal andere wereld. Tenminste, zoals ik het lees. Jezus hing had een doel met wat hij deed, maar de betrokkenen huilden om heel andere redenen.
Ja, Jezus kon met ons meevoelen in onze verleidingen. Hij leefde met ons mee in al ons lijden. Maar toen hij aan het kruis hing was zijn lijden van een andere orde dan alles wat wij weten. En dat lijden zat hem niet in de pijn die hij onderging, dat was gewoon pijn en meer niet, maar zijn
lijden zat volgens mij in onze machteloosheid iets van ons leven te maken, om samen met hem te wandelen. “Wij allen dwaalden als schapen” zegt onze vriend Petrus (ervan uitgaande dat Petrus die brief schreef).
Jezus leed met ons mee. Wat kunnen wij doen? Ons geweten opschonen en met hem meelijden. En dat schiet tekort, ons medelijden is van heel andere orde dan dat van hem. Maar het is wel ons medelijden met hem. En daar mogen wij het voor doen, we hoeven ons niet schuldig te voelen dat wij daarin tekort schieten. Wij zijn anders dan Jezus. We zijn onszelf. Maar Jezus hing niet voor zichzelf aan het kruis, maar voor de zaak waar hij voor streed en stierf. Een zaak die voor ons als voorbeeld mag dienen, die ons leven verrijkt, die ons leven levend maakt. Amen ;) (na zo’n mooie preek)
Wilde eigenlijk op Erik stemmen, niet op Jaap. 3-9 dus.
Jezus lijdt met ons in de hemel, om bij God te pleiten. Maar God lijdt ook met ons mee mijns inziens. Ik hoop het.
@William Poutsma: aangepast!