bible2

De Herziene Statenvertaling

Vandaag is Staat Geschreven anders dan anders. Dat heeft een reden. Morgen komt de Herziene Statenvertaling uit, een nieuwe uitgave die de aloude Statenvertaling weer bereikbaar wil maken. De reacties vanuit de kerken zijn verdeeld. Speciaal voor deze gelegenheid nemen we vandaag dezelfde Bijbeltekst drie keer op: uit de Statenvertaling (1637), de Herziene Statenvertaling (2010) en de Nieuwe Bijbelvertaling (2004). Misschien helpt de vergelijking je een oordeel te vormen.

Romeinen 8:7-9

Statenvertaling “Daarom dat het bedenken des vleses vijandschap is tegen God; want het onderwerpt zich der wet Gods niet; want het kan ook niet. En die in het vlees zijn, kunnen Gode niet behagen. Doch gijlieden zijt niet in het vlees, maar in den Geest, zo anders de Geest Gods in u woont. Maar zo iemand den Geest van Christus niet heeft, die komt Hem niet toe.”

HSV “Immers, het denken van het vlees is vijandschap tegen God. Het onderwerpt zich namelijk niet aan de wet van God, want het kan dat ook niet. En zij die in het vlees zijn, kunnen God niet behagen. Maar u bent niet in het vlees, maar in de Geest, wanneer althans de Geest van God in u woont. Maar als iemand de Geest van Christus niet heeft, die is niet van Hem.”

NBV “Onze eigen wil staat vijandig tegenover God, want hij onderwerpt zich niet aan zijn wet en is daar ook niet toe in staat. Wie zich door zijn eigen wil laat leiden, kan God niet behagen. Maar u leeft niet zo. U laat u leiden door de Geest, want de Geest van God woont in u. Iemand die zich niet laat leiden door de Geest van Christus behoort Christus ook niet toe.”

Jaap

Trouw aan het Woord van God

Van jongs af aan ben ik opgegroeid met de Statenvertaling. Nog steeds wordt er in onze gemeente gelezen uit deze vertaling uit 1637. Hier heb ik nooit echt problemen mee gehad. Er is een fase in mijn leven geweest, waarin ik zelfs een groot fan was. De moeite kwam pas bij het voorlezen. Hardop lezen uit de Statenvertaling kost mij veel moeite.

Als je goed leest, en rustig, en soms 16x, dan is de Statenvertaling de beste vertaling onder zijn collega's. Ook met het bestuderen van de grondteksten: Hebreeuws en Grieks, ben ik er achter gekomen, hoe trouw deze vertaling blijft aan de originele tekst. De argumenten van mede-gelovigen, dat het een onbegrijpelijke vertaling is, kon ik altijd uit de wind slaan. De betrouwbaarheid is toch veel belangrijker dan de leesbaarheid?

Een list van de duivel

De Herziene Statenvertaling (HSV) kreeg ik zo'n kleine drie jaar geleden in handen. Voor 15 euro kocht ik de HSV met daarin opgenomen het hele Nieuwe Testament en vier boeken uit het Oude Testament. Zoals je kunt zien in Romeinen 8, is er aan woordvolgorde en woordkeus, niet veel veranderd. Leest het prettiger? Absoluut. Ook in het voorlezen is de HSV beter te hanteren.

Waarom de commotie over de HSV? Is deze minder betrouwbaar dan de originele Statenvertaling van 400 jaar geleden? Onzin. Helaas zijn sommige mensen zo vastgeroest in traditie, dat het aannemen van nieuwe dingen, automatisch weerstand opwekt. Moeten we de beweringen, dat de HSV een list van de duivel zou zijn serieus nemen? Geenszins (SV).

Erik

Leesbaarheid

Een vertaling is maar een vertaling, welke je ook neemt. Hoe verder de brontaal van de doeltaal staat, hoe moeilijker vertalen wordt. De échte tekst is altijd beter. De ene vertaling benadert de oorspronkelijk tekst beter dan een andere, maar een meer letterlijke vertaling kun je niet per definitie beter noemen, is mijn mening. Leesbaarheid is ook wat waard.

Dat gezegd hebbend, ga ik in op de tekst van vandaag. De tegenstelling tussen het vlees en de Geest, die je in deze tekst vindt, staat centraal in Romeinen 7 en 8. Deze hoofdstukken geven Paulus' visie weer op de mens in het algemeen, en op zichzelf in het bijzonder. Er spreekt een negatieve houding ten opzichte van de stoffelijke wereld in. Met de tekst van vandaag is in de NBV iets opvallends aan de hand. De tegenstelling tussen vlees en Geest is in deze vertaling opeens verdwenen.

Eigen wil

Het gekke is, dat de NBV in hoofdstuk 7 wél het woord vlees gebruikt als er in het Grieks sarx staat. In het hoofdstuk daarna is dat kennelijk ineens niet meer nodig, terwijl daar in het Grieks weldegelijk het woord sarx gebruikt wordt. De NBV stuurt de lezer daarmee het bos in. De continuïteit van de tekst wordt doorbroken. Ineens staat er geen 'vlees' meer, maar 'eigen wil'. Alsof dat hetzelfde is. Daar durf ik de kwalificatie vertaalfout wel op te plakken.

De Herziene Statenvertaling doet het beter, zoals je hierboven kunt lezen. Ik wil een vertaling niet heilig verklaren, en vind dus dat de onverteerbaar archaïsche Statenvertaling wel aan vervanging toe is. Lezen moet geen beproeving worden, en ik snap niet waarom sommige kerken dat aan gelovigen op willen dringen. De HSV is - geoordeeld op basis van deze tekst - een aardig alternatief. Leesbaar, en toch accuraat. Daar kan ik wat mee.

Eindstand Jaap: 17 stemmen, Erik: 14 stemmen

Reacties

  1. Nancy Zoutman zegt

    Mannen, wat valt er nou te stemmen op Jaap of Erik? Volgens mij zijn jullie het met elkaar eens en ben ik het met jullie allebei eens: een vertaling mag dus best en we moeten niet te vast geroest zitten. Zo is het maar net!

  2. Karel zegt

    In de discussie wordt er nogal breed aan voorbijgegaan, dat de SV zoals die nu in gebruik is, zelf een herziening is (uit ongeveer 1888, afkomstig uit de kring rond A. Kuiper). De oorspronkelijke tekst (1637) van deze verzen luidde:
    7) Daerom dat het bedencken des vleeschs vijandschap is tegen Godt: want het en onderwerpt sich de Wet Godts niet: want het en kan oock niet.
    8) Ende die in den vleesche zijn en connen Gode niet behagen.
    9) Doch ghy lieden en zijt niet in den vleesche/maer inden Geest/ so anders de Geest Godts in u woont. Maer so yemandt den Geest christi niet en heeft/ die en comt hem niet toe.

    Minder ingrijpend dan deze, maar toch. Een herziening die in zijn eigen tijd zijn eigen weerstand opriep. Er is aangevoerd dat deze herziening ‘kuiperiaans’ is, en ook dat ze te veel afstand van de grondtaal nam.
    Het wordt nu afgedaan als een spellingsherziening, en in dit gedeelte uit Romeinen gaat het daar weinig bovenuit. Toch is er een aantal ingrijpender zaken gewijzigd, waarbij de vertaling wel degelijk meer doeltaal gericht is geworden, en minder letterlijk. Het bekendste (zij het wat flauwe) voorbeeld is het vervangen van ‘al wat aen de wandt pist’ (o.a. 1 Sam 25:22) door ‘mannelijk’.

  3. Sjoerd zegt

    De vraag is niet of er een stuk tekst is verdwenen wat in de statenvertaling wel stond. Het is pas fout als er een stuk tekst is verdwenen dat in de oorspronkelijke brontekst (rollen e.d.) wel stond. In de statenvertaling zitten ook gewoon fouten hoor.

  4. Susan zegt

    Ik vraag mij geregeld af:
    Zouden ze in noord korea ook zo’n ophef maken over een vertaling?

    “”nee toch, is het die vertaling…? nou, smokkel die maar terug…..””

    Kunnen we die verschillende vertalingen niet zien als een zegen? Door ze naast elkaar te leggen worden sommige dingen juist duidelijker…! en kan God nog meer tot ons spreken.
    Zelfs de NBV, die door velen wordt afgedaan als incompetent en weet ik wat nog meer, kan daarbij helpen, en zo tot een zegen zijn!
    Want het denken van het vlees is toch eigenlijk hetzelfde als je eigen wil…? Alleen makkelijker uitgedrukt….

  5. Frits zegt

    Helemaal mee eens Susan,
    waarom zou je zeuren over het merk fritessaus bij je patat als de kindjes in Afrika het ook zonder lusten?
    Waarom zou je klagen over regen als ze er in een ander land om smeken?
    Waarom maken wij ons druk over onze overleden ouders, terwijl er mensen zijn die hun ouders nooit gekend hebben?

    Het is allemaal relatief. Zeuren mag best hoor, op z’n tjid :)

  6. duvelskater zegt

    Ik kijk bij elke vertaling direct naar 2 Timotheus 3:16.
    Dit is volgens mij de lakmoestest van God omtrent de betrouwbaarheid van Zijn Woord.

    Alleen als daar staat:……….
    —- Al de Schrift is van God in gegeven …………..
    ——–( of een daaraan gelijk luidende tekst)
    heb je een correcte vertaling.

    en al die andere vertalingen??
    in de hand van de verleider is dat de beste basis/begin om van je geloof af te vallen.

  7. Bram zegt

    Als relatief jong en en nieuw gelovige ben ik eigenlijk een beetje geschrokken van deze HSV-vertaling. Ik noem deze met opzet een ‘vertaling’ en geen ‘hertaling’ omdat ik de HSV niet kan zien als een echte statenvertaling. Daarvoor wijken de nieuwe zinsconstructies echt te veel af van die van de oorspronkelijke SV.

    Aanvankelijk was ik eigenlijk zeer positief. Eindelijk een leesbare en betrouwbare Statenvertaling voor de jongere generatie, dacht ik. Maar mijn aanvankelijke enthousiasme verdween geheel toen ik de teksten samen met mijn vrouw legde langs de oude Statenvertaling. Er bleken heel erg veel afwijkingen te zijn, die in onze optiek helemaal niet nodig zouden zijn bij een normale ‘hertaling’. Veel zinsconstructies waren compleet veranderd, herhalingen weggehaald, sommige woorden die helemaal niet zo onbegrijpelijk waren in de oude versie waren ineens vervangen door een ander woord dat zeker NIET dezelfde lading/betekenis heeft. Etc. etc. Wat ons daarbij opviel, was dat in veel gevallen ook de betekenis van de teksten heel subtiel veranderd was in de richting van een theologie die veel eerder de mens dan Christus centraal stelde.

    Een voorbeeldje: Efeze 4:15. In de oude Statenvertaling is daar sprake van een ‘opwassen van de gelovige IN Christus’. Maar de HSV maakt daar ineens van: Opwassen NAAR. Een klein verschil… met toch vrij grote gevolgen. Want ‘opwassen IN’ is toch echt wel iets anders dan ‘opwassen NAAR’. Wanneer iets of iemand opwast IN, roept dit een beeld op waarin het opwassen zelf niet uit eigen kracht gebeurd maar uit hetgeen waarIN wordt opgewassen. In dit geval: In Christus. Terwijl het ‘opwassen NAAR’ meer een beeld oproept van iets of iemand dat buiten Christus en dus op EIGEN KRACHT opgroeit NAAR Christus. Dit laatste is echter een volstrekt on-Bijbels idee. Door dit kleine verschilletje neigt de tekst ineens naar een mens-centraal ‘evangelie’ terwijl dit de SV Christus nog centraal stond. Waarom de HSV hier nu ineens voor het woord ‘naar’ kiest is ons volstrekt onduidelijk. Wellicht heeft zij zich hierbij toch laten inspireren door de moderne vertalingen die voor het grootste deel ook ‘NAAR’ hebben staan?

    Dit is slechts een enkel voorbeeld van een hele waslijst aan bezwaren en kwesties die wij aantroffen in deze HSV.

    Wat ons dus aanvankelijk een heel goed idee leek, is een ontzettende tegenvaller gebleken. Wij kunnen ons dus zeker voorstellen dat er gelovige mensen zijn die zeer ernstige bezwaren maken bij deze HSV. Wij vinden het vooral jammer dat er nu eigenlijk nog steeds geen echte herziening op de Statenvertaling is gemaakt en dat daarvoor in de plaats nu eigenlijk een vrij slordige nieuwe vertaling is gekomen.

    Wij gaan dus zeker niet mee in deze nieuwe vertaling en blijven, ondanks de moeilijkheden die ook wij regelmatig ondervinden bij het lezen, toch gewoon bij de ‘ouderwetsche’ Statenvertaling.

    Nog een kleine opmerking: Een groot voordeel van de ‘moeilijke’ oude Statenvertaling is dat je de teksten extra goed bestudeerd en op je in laat werken. Iets dat je niet zo snel hebt bij alle moderne vertalingen. En waar het uiteindelijk om gaat is niet hoe vlot een tekst leest maar dat uit de tekst de ‘taal van het geloof’ spreekt. En dit nu, vinden wij duidelijk in de Statenvertaling.

  8. Dick zegt

    Ik ben misschien een beetje laat om me in de discussie te mengen, maar ik wil even kort reageren op Bram. Het gaat er niet om of de HSV klopt met de SV, maar of het klopt met de grondtaal. Toen ik je voorbeeld las, dacht ik meteen: ah, daar zal in het grieks het voorzetsel “eis” staan, en dan ‘Christus’ of ‘Hem’ in de accusatief. Dat is inderdaad het geval, en dat geeft over het algemeen een beweging, een richting aan. “Eis” kan inderdaad ook “in” betekenen, maar er staat dan bijvoorbeeld: “… eis ton oikon” = ” [ik loop] naar het huis” of “[ik loop]het huis in”. Het is dus perfect begrijpelijk dat dit woord verschillend vertaald wordt, en ik denk (met mijn bescheiden kennis van het Grieks) dat “naar” zelfs duidelijker weergeeft wat er staat.

    Hiermee wil ik niet aangeven dat ik het allemaal weet, maar wel dat het onmogelijk is te discussiëren over de kwaliteit van een vertaling als je de grondtaal niet kunt lezen. Het gaat er niet om hoe goed de HSV zich aan de SV houdt, want in de SV zitten net zo goed fouten. Sterker nog, ik denk dat de SV gemaakt is met sterke theologisch partijdige vooronderstellingen (gezien de tijd waarin hij gemaakt is), wat bepaalde woordkeuzes verklaart.

    Verder wil ik nog even reageren op de opmerking “betrouwbaarheid is belangrijker dan leesbaarheid”: ik denk dat je aan geen van beide iets mag afdoen! We hebben het over communicatie van de eerste naar de 21e eeuw (wat het NT betreft dan); als je de oorspronkelijke boodschap niet behoudt, heeft het weinig zin om de lezer te bereiken, en als je de lezer niet bereikt, geef je de oorspronkelijke boodschap aan niemand door. In beide gevallen is er geen voltooide communicatie. En voor wat betreft de zekerheid dat nieuwe vertalingen (wat mij betreft komt er iedere generatie een nieuwe) vasthouden aan de boodschap, moet je ze niet toetsen aan vorige vertalingen, maar aan de oorspronkelijke tekst. Als je een kopie van een kopie van een kopie (en zo verder ) maakt, en je maakt steeds een klein foutje, kun je heel ergens anders uitkomen. Maar als je met iedere nieuwe versie uitgaat van de eerste, neem je in ieder geval niet de fouten van voorgangers over, en hebben jouw fouten geen gevolg voor volgende vertalers. Eigenlijk net zoiets als wanneer je 50 latjes op een bepaalde maat wilt zagen: gebruik dan de eerste die je gemeten hebt als maat voor alle volgende, dan kunnen sommigen misschien een paar millimeter afwijken, maar als jij steeds de laatste die je gezaagd hebt als maat gebruikt, tellen die millimeters op tot centimeters.

  9. j vd plas zegt

    ik ben maar simpel
    wat is er mis aan de SV
    ik ben er van overtuigd dat die rechtstreeks aan ons geschonken is
    lees de SV met kanttekeningen maar eens (de inleiding en totstandkoming)
    waarom iets inruilen waarvan ik 100% overtuigd ben voor iets waar discussie over bestaat
    leesbaarheid? wat is er mooier dan de schat die wij hebben? God’s eigen woord.
    de opmerking ‘het is maar een vertaling’ ga ik niet eens op in. mensen die dat roepen die bemoeien zich met iets wat ze niet aangaat. Als je er in gelooft dat God’s woord echt van God zelf komt, de mensen ingegeven door de Heilige Geest, dan ga je daar volgens mij geen woorden aan toevoegen en ga je ook niet zo lichtvaardig met deze zaken om.
    God dingen laten zeggen die Hij niet gezegd heeft raakt volgens mij nou net een waarschuwing die ook in de bijbel staat dat niemand iets toe mag doen of weglaten aan of van Zijn woord.

Geef een reactie

Reageren op Staat Geschreven kan door in te loggen via Facebook of Google+.

We vragen alleen je naam, avatar en e-mailadres op. Je e-mailadres wordt niet op de site getoond.


De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>