Een lijstje namen in de oudjaarsdienst op 31 december, dat zijn de doden in de kerk voor mij. Iedereen gaat staan. De namen komen voorbij, en de kerk zingt “Uren, dagen, maanden, jaren, vlieden als een schaduw heen”. Weer over tot de orde van de dag. Het is natuurlijk maar de beschrijving van de gewoonte in één kerk, een baptistengemeente, maar ik ken er meer waar het zo gaat.
Omdat iemand in mijn familie recent is overleden, ben ik afgelopen zondag in een PKN-gemeente geweest. Een bijzondere ervaring. Komende zondag is het eerste advent, dus wordt de zondag daarvoor het einde van het kerkelijk jaar ‘gevierd’. Voor alle doden is, op de zondag na hun begrafenis, een kleine steen in de kerk gelegd. Nabestaanden kunnen die ophalen, en daarbij een kaars aansteken ter nagedachtenis aan de gestorvene. Ik ben nabestaande, dus ben ik naar voren gegaan.
Verwerking
Een mooi ritueel, zo heb ik het ervaren. De dood van iemand die nabij is, is een ingrijpende gebeurtenis. Zo’n ritueel brengt emoties teweeg, vooral bij de directe naasten van de overledene. Dat is goed, denk ik, het helpt bij de verwerking. Het sterkt de bewustwording dat de gestorvene in herinnering voortleeft.
In kerken van evangelische snit gebeurt dit te weinig, voor zover ik weet. Ik heb een vermoeden wat de theologische gedachte daarachter is: laten we de doden niet teveel aandacht geven, want andere dingen zijn belangrijker. Het geloof dat de doden weer op zullen staan, en in de hemel zijn, verhindert zo een waardevolle herdenking op aarde. Dat is zonde. Wat mij betreft nemen baptisten en evangelischen dit mooie ritueel vanaf volgend jaar over. Het brengt de doden heel even tot leven.
Ook in de Rooms Katholieke kerk krijgen de doden aandacht. Een herinneringskruisje wordt aan de wand gehangen tijdens de uitvaartdienst en die blijft er een jaar hangen. Na een jaar mag je hem ophalen. Tijdens Allerzielen worden alle namen van alle doden genoemd en we branden een kaars voor hen. Met de hele parochie gaan we vervolgens naar het kerkhof om daar een kaars te branden. Overdag zijn de graven al geboend door nabestaanden en voorzien van verse bloemen. We zingen op het kerkhof.
Je kunt zo vaak je wilt een gebedsintentie afgeven in de kerk die de pastoor tijdens de zondagse dienst dan opnoemt. Het zijn allemaal mooie rituelen die de doden levend houdend….ik ben daar dankbaar voor.