Pissen door de brievenbus, bedreigen, ruziemaken en sarren. Je zult de buurman van Eric Lucassen maar zijn. Als deze ras-PVV’er in onze brievenbus zijn biertje van de vorige avond zou lozen, dan wisten we het wel. We houden onze donkere ideeën maar even voor ons, omdat de Bijbel heel andere oplossingen voor buurman Lucassen heeft. Van hem houden. Dat wordt moeilijk.
Leviticus 19:14-18 “Spreek geen vloek uit over een dove en plaats geen obstakel voor de voeten van een blinde. Toon ontzag voor je God. Ik ben de HEER. Wees niet partijdig wanneer je rechtspreekt. Trek onaanzienlijken niet voor en zie machthebbers niet naar de ogen. Spreek rechtvaardig recht over je naasten. Breng het leven van een ander niet in gevaar door lasterpraat over hem rond te strooien. Ik ben de HEER. Wees niet haatdragend. Als je iemand iets te verwijten hebt, roep hem dan ter verantwoording en laad niet omwille van een ander schuld op je door je te wreken of wrok te blijven koesteren. Heb je naaste lief als jezelf. Ik ben de HEER.”
9Ruimte
Vrijzinnige theologen weten zich in goed gezelschap bij hun zoektocht naar een hedendaagse betekenis voor oude teksten. Jezus krijgt in Mattheus 22 de vraag wat het belangrijkste gebod is in de joodse wet. Dat is een strikvraag, want volgens de stellers kón er geen belangrijkste gebod zijn. De Farizeeën, die deze vraag na ampel beraad aan Jezus voorleggen, menen dat álle geboden gehouden moeten worden. Daar denkt Jezus anders over. Tegen de verwachting in komt hij met een antwoord. Er zijn twee belangrijke geboden, zegt hij. Heb je naaste lief als jezelf is daar één van.
Jezus neemt de vrijheid de wet niet naar de letter, maar naar de geest te interpreteren. In de interpretatieve ruimte die hij neemt, reduceert hij de wetten van het Oude Testament tot een conclusie die in de nieuwe realiteit van het Romeinse Rijk prima bruikbaar is. Heb je naast lief als jezelf, daar kan elke jood, elke Griek en elke Romein wat mee. Bevrijdend. Jammer dat het in veel kerken not done is om Jezus hierin na te volgen.
Vrijheid
Ik word al moe van de gedachte om wéér een gemeentevergadering bij te moeten wonen over samenwonen, huwelijk, homoseksualiteit en andere zogenaamd ethische onderwerpen. Dan stoor ik mij aan het gebrek aan vrijheid die er is om oude teksten naar moderne standpunten te vertalen, en ik ben niet de enige. Er zijn meer mensen die armslag willen. Voor een deel krijg ik dat. Al maanden schrijf ik op deze site wat ik denk. Daar ben ik nog nooit op aangekeken. Anderen ontberen dat geluk.
Dat kan anders, en dat moet anders. De tekst van vandaag is één van de vriendelijkste in het Oude Testament, en Jezus kiest juist die uit. Wij mogen dat ook. Wij hebben het recht om vrijheid te nemen, zonder daarbij verketterd te worden. Laten we die ruimte gebruiken om andersdenkenden, andersvoelenden en andersgelovenden in hun waarde te laten. Verruimend. Het kan.
11Humor
Wie zei er onlangs ook alweer dat de Bijbel zo dun zou worden als een Donald Duck als je de gewelddadige teksten eruit haalt? Het grootste deel van de Bijbel is nog altijd redelijk, zelfs een paar duizend jaren later. Sommige dingen zijn zo vanzelfsprekend, het is gewoon humor dat ze überhaupt in de Bijbel staan. Zie hier, de hilariteit in een stukje uit één van de oudste boeken in de Bijbel: scheld een dove niet uit, leg geen struikelblok neer voor een blinde. Ik zie het helemaal voor me.
Toch denk ik dat het hier niet bij blijft. De dove zal symbool staan voor de mens die niet kan horen dat je kwaad over hem spreekt. Roddelen dus. De blinde zou ik dan willen zien als degene die niet door heeft dat je hem voor de gek houdt.
Je kunt niet overal verstand van hebben
Soms kijk ik naar 'de rijdende rechter' op de televisie. Er komen moeilijke gevallen langs, maar een enkele keer lig ik in een deuk op de bank. Niet dat ik het zo grappig vind, maar wel omdat mensen zichzelf zo gemakkelijk voor de gek laten houden. De blinde in Leviticus 19 is deze mens, maar eigenlijk gaat het over de bedrieger. Als je weet dat je gebruik kunt maken van iemands onwetendheid, dan moet je dit laten. Je legt toch ook geen struikelblok neer voor een blinde?
Leviticus 19 gaat ver, heel ver. Je medemens niet haten, dat is gemakkelijk. Tenminste, voor ons. Ook als we iemand wel haten of beter gezegd: ‘er liever niet bij hebben’, kunnen we meestal nog wel aardig doen. Iemand in je hart niet haten is veel moeilijker. Oprecht het positieve in ieder mens zoeken en zien, dat is de enige mogelijkheid om dit voor elkaar te krijgen. Dan zul je een dove niet uitschelden en geen struikelblok neerleggen voor een blinde.
Terwijl ik mezelf hiermee waarschijnlijk het meest verbaas, stem ik deze week met veel enthousiasme voor de verandering eens op Eriks stukje.
Niet zozeer omdat Jaaps stukje slechter zou zijn, maar vanwege de prachtige kern die je blootlegt.
De bijbel gaf meer dan 2000 jaar geleden een norm weer om naar te leven. We zijn 2 milennia verder en het is onmogelijk om de volledige bijbel letterlijk toe te passen.
De gedachte dat we daarentegen de bijbelse visie op het leven moeten toepassen op deze tijd en de norm, de moraal te pakken en deze te kopieren naar vandaag werkt inderdaad bevrijdend.
Het reduceert onnodige discussie tot randvoorwaarden ipv kernzaken van het geloof en zet m.i. het karakter van God en Zijn verwachting van hoe de mens moet leven weer op een voetstuk en knikkert eindelijk de regeltjes, de wet daar vanaf.
Is dat vrijzinnig? misschien wel. misschien ben ik dan wel vrijzinniger dan ik dacht.
Is dat terecht? Ja, absoluut! En misschien ben ik met deze stellige overtuiging wel weer conservatiever dan ik dacht.
Snap ik mezelf nog? Geen idee
Moraal van dit verhaal: Mooie analyse van deze tekst! Dank je wel!
Ik zie de link niet in de reacties van beide ‘theologen’ op het aangehaalde vers en Lucassen. Als ik het goed begrijp ageren de schrijvers op de acties van Lucassen. Maar wat heeft een vergadering in de gemeente (gemeenteraad?) te maken van vrijzinnigheid en Lucassen? En met het doven en blinden niet moeilijk maken? De link naar de Rijdende Rechter is me helemaal onduidelijk. De kopjes boven de alinea’s zie ik niet terug in de tekst.
Als het goed is moeten we dus Lucassen de ruimte en vrijheid geven om anders te zijn en niet over hem roddelen?
Flinterdunne en onnavolgbare ‘theologie’ als je het mij vraagt. Beter je best doen, mannen.
Pingback: Kutmarokkanen » Staat Geschreven » 1 tekst, 2 theologen
Heb je naaste lief als jezelf. Maar wie is mijn naaste? Vrouw, kind, buurman, weet ik veel wie? Ook als je kind bv wordt doodgereden door een dronken bestuurder? Kunnen jullie die iemand vergeven? Ik niet.